Bulgaristan Üzerinden AB’ye Ticaret: KDV, EORI, Gümrük ve İlk Sevkiyat Rehberi

Bulgaristan’da şirket kurmak, Türkiye’den ürün getirip Avrupa Birliği’nde satmaya başlamak için önemli bir adımdır; ancak tek başına yeterli değildir. İlk sevkiyatın sağlıklı ilerlemesi için ürün kamyona yüklenmeden önce ithalatçı, KDV, EORI, gümrük sınıflandırması, ürün uygunluğu ve teslim şekli netleştirilmelidir.

En pahalı gecikmeler çoğu zaman sınırda değil, sevkiyattan önce alınmamış kararlardan doğar.

1. Önce ticari zinciri kurun: İthalatçı kim olacak?

İlk olarak her tarafın rolü açıkça belirlenmelidir:

• Türkiye’deki şirket ihracatçı mı, aynı zamanda satıcı mı?
• Bulgar şirketi malı satın alıp AB’ye ithal eden taraf mı?
• Ürün doğrudan başka bir AB ülkesindeki müşteriye mi gidecek?
• Gümrük beyannamesinde ithalatçı olarak kim gösterilecek?
• Gümrük vergisi, ithalat KDV’si, taşıma ve sigorta maliyetini kim ödeyecek?
• Ürün uygunluğu, garanti, iade ve piyasa gözetimi sorumluluğunu kim üstlenecek?

Bu cevaplar satış sözleşmesi, fatura düzeni, teslim şekli ve muhasebe kayıtlarıyla birbiriyle uyumlu olmalıdır.

Incoterms kuralları maliyet, risk ve teslim sorumluluğunu düzenlemeye yardımcı olur; fakat tek başına hangi tarafın KDV mükellefi olacağını veya tüm gümrük yükümlülüklerini çözmez. Özellikle DDP gibi teslim şekilleri, Türkiye’deki satıcı için Bulgaristan’da veya başka bir AB ülkesinde beklenmeyen kayıt ve vergi yükümlülükleri yaratabilir.

2. EORI numarası nedir?

EORI, AB gümrük işlemlerinde ekonomik operatörü tanımlayan tekil numaradır. AB’de ithalat, ihracat veya transit gümrük işlemi yapan işletmeler için zorunludur.

Bulgaristan’da yerleşik bir şirket EORI başvurusunu Bulgaristan Gümrük Ajansı üzerinden yapar. Verilen EORI numarası diğer AB ülkelerindeki gümrük işlemlerinde de kullanılabilir.

EORI numarası:

• KDV numarası değildir;
• İthalat lisansı değildir;
• Gümrük müşaviri yerine geçmez;
• Ürünün otomatik olarak gümrükten geçeceği anlamına gelmez.

EORI, gümrük sistemine giriş kimliğidir. Ürüne, işleme ve şirkete ilişkin diğer şartlar ayrıca yerine getirilmelidir.

3. KDV kaydı ve ithalat KDV’si

Bulgaristan’ın standart KDV oranı %20’dir. 1 Ocak 2026’dan itibaren ülkede yerleşik işletmeler için genel zorunlu KDV kayıt eşiği, Bulgaristan’daki yıllık cironun 51.130 avroyu aşmasıdır.

Ancak yalnızca bu eşiğe bakmak yanıltıcı olabilir. Sınır ötesi hizmetler, AB içi mal alımları, belirli e-ticaret işlemleri veya başka özel durumlar, genel ciro eşiğine ulaşılmadan önce KDV kaydı gerektirebilir. Gönüllü kayıt da bazı iş modellerinde uygun olabilir.

Türkiye’den Bulgaristan’a ürün ithal edildiğinde, gümrük vergisi sıfır olsa bile ithalat KDV’si doğabilir. İthalat KDV’sinin matrahı yalnızca faturadaki ürün bedeli değildir; gümrük kıymeti, uygulanabilir vergi ve masraflar ile belirli taşıma ve sigorta giderleri de hesaba katılabilir.

KDV’ye kayıtlı ithalatçı, şartları karşılaması ve doğru belgeleri bulundurması hâlinde ithalatta ödediği KDV’yi indirim konusu yapabilir. Bunun için gümrük beyannamesinde doğru tarafın ithalatçı olarak yer alması, belgelerin şirket adına düzenlenmesi ve malların vergiye tabi faaliyetlerde kullanılması önemlidir.

İthalat KDV’si geri alınabilir olsa bile sevkiyat sırasında nakit akışını etkileyebilir. Bu nedenle finansman planı, ilk kamyon yola çıkmadan hazırlanmalıdır.

4. Türkiye–AB Gümrük Birliği ve A.TR belgesi

Türkiye–AB Gümrük Birliği, kapsamındaki sanayi ürünlerinin serbest dolaşım statüsüne dayanır. Uygun mallar için A.TR dolaşım belgesi, ürünlerin Türkiye’de serbest dolaşımda olduğunu göstererek gümrük vergisinin kaldırılmasına imkân sağlayabilir.

Burada dört önemli sınır vardır:

1. A.TR, klasik anlamda bir menşe şahadetnamesi değildir; malın serbest dolaşım statüsünü gösterir.
2. Tarım ürünleri ile kömür ve çelik ürünlerinin bir bölümü Gümrük Birliği’nin genel kapsamı dışındadır ve farklı tercihli menşe kurallarına tabi olabilir.
3. A.TR, ithalat KDV’sini ortadan kaldırmaz.
4. A.TR; gümrük beyannamesi, ürün güvenliği, lisans, kota, yaptırım, anti-damping veya diğer ticaret politikası tedbirlerini geçersiz kılmaz.

Bu nedenle “A.TR varsa gümrük işlemi yoktur” düşüncesi doğru değildir. Belge yalnızca doğru ürün ve doğru işlem için sağladığı avantaj ölçüsünde kullanılabilir.

5. Ürünü sevkiyattan önce sınıflandırın

Her ürünün AB’de bir CN/TARIC kodu bulunur. Bu kod aşağıdakileri etkiler:

• Uygulanacak gümrük vergisi;
• İthalat yasağı veya kısıtlaması;
• Gerekli lisans ve belgeler;
• Anti-damping veya diğer ek mali önlemler;
• Ürüne uygulanacak güvenlik ve uygunluk kuralları;
• İstatistik ve beyan yükümlülükleri.

Türkiye’de kullanılan GTİP koduyla AB’deki sınıflandırmanın uyumlu olduğu teyit edilmelidir. Ürün adı veya ticari tanım tek başına yeterli değildir.

Gümrük kıymeti de yalnızca faturaya yazılan rakamdan ibaret olmayabilir. Taşıma, sigorta, ambalaj, kalıp, lisans veya komisyon gibi kalemlerin eklenmesi gerekebilir. Türkiye’deki satıcı ile Bulgaristan’daki ithalatçı ilişkili şirketlerse, grup içi fiyatın gümrük kıymeti ve transfer fiyatlandırması açısından savunulabilir olması gerekir.

6. Gümrükten geçmek, ürünü AB’de satabilmekle aynı şey değildir

Bulgar şirketi AB’de ithalatçı olarak hareket ediyorsa ürünün AB kurallarına uygunluğunu kontrol etme sorumluluğu da üstlenebilir.

Ürüne göre aşağıdakiler gerekebilir:

• CE işareti ve AB Uygunluk Beyanı;
• Teknik dosya, test raporu veya onaylanmış kuruluş değerlendirmesi;
• Bulgarca ve satış yapılacak ülkenin dilinde etiket, talimat ve güvenlik bilgisi;
• İthalatçı ve üretici iletişim bilgilerinin ürün veya ambalaj üzerinde gösterilmesi;
• Gıda, kozmetik, kimyasal, tıbbi cihaz veya başka düzenlenmiş ürünler için özel kayıt ve izinler;
• Ambalaj, çevre, geri dönüşüm veya genişletilmiş üretici sorumluluğu yükümlülükleri.

CE işareti her ürün için gerekli değildir. Ancak gerekli olduğu bir üründe yalnızca işareti ambalaja koymak yeterli olmaz; uygunluk değerlendirmesi ve destekleyici belgeler bulunmalıdır.

7. İlk sevkiyat için temel belge dosyası

Ürüne ve taşıma şekline göre dosya değişir. Tipik bir karayolu sevkiyatında şunlar bulunabilir:

• Ticari fatura;
• Çeki listesi;
• CMR taşıma belgesi;
• Satış sözleşmesi veya sipariş teyidi;
• A.TR veya uygulanabilir menşe belgesi;
• Gümrük beyannamesi için ürün kodu ve kıymet bilgileri;
• Gerekli ithalat lisansı, sağlık veya kontrol sertifikaları;
• Uygunluk beyanları, teknik belgeler ve etiket örnekleri;
• Sigorta belgesi, teslim şekli ve navlun bilgileri;
• Gümrük temsilcisine verilen vekâlet ve şirket kayıt belgeleri.

Fatura, sözleşme, ödeme, taşıma belgesi ve gümrük beyannamesindeki bilgiler birbiriyle tutarlı olmalıdır. Şirket adı, adres, ürün tanımı, miktar, para birimi veya teslim şeklindeki basit bir uyumsuzluk dahi kontrol ve gecikmeye yol açabilir.

İlk sevkiyatın adım adım planı

1. Satış zincirini kurun: Satıcıyı, alıcıyı, ithalatçıyı ve nihai müşteriyi belirleyin.
2. Sözleşme ve teslim şeklini netleştirin: Maliyet, risk, vergi ve gümrük sorumluluğunu yazılı hâle getirin.
3. KDV ve EORI durumunu kontrol edin: Başvuruları sevkiyattan önce tamamlayın.
4. Ürünü sınıflandırın: CN/TARIC kodu, gümrük oranı ve olası ticaret önlemlerini doğrulayın.
5. Ürün uygunluğunu tamamlayın: Etiket, teknik dosya, CE veya özel izinleri yüklemeden önce kontrol edin.
6. Gümrük temsilcisi ve taşıyıcıyı seçin: Görevlerini ve gerekli belge teslim tarihlerini belirleyin.
7. Belge ön kontrolü yapın: Fatura, çeki listesi, CMR, A.TR ve izinleri birlikte karşılaştırın.
8. İthalat beyannamesini verin: Gerekli vergi ve teminatları planlayın.
9. Serbest dolaşıma giriş belgelerini saklayın: Muhasebe ve KDV indirimi için eksiksiz dosya oluşturun.
10. AB içi sonraki satışı doğru beyan edin: Fatura, VIES ve gerekli hâllerde Intrastat yükümlülüklerini takip edin.

Mallar Bulgaristan’da serbest dolaşıma girdikten sonra

Gerekli gümrük işlemleri tamamlanan, uygulanabilir vergi ve masrafları ödenen ve ithalat şartlarını karşılayan mallar AB’de serbest dolaşım statüsü kazanır. Bundan sonra genel olarak başka bir üye ülkeye giderken yeniden ithalat gümrüğü uygulanmaz.

Bu durum tüm yükümlülüklerin bittiği anlamına gelmez. AB içi satışlarda müşterinin KDV numarasının doğrulanması, taşımanın ispatlanması, doğru fatura düzeni, VIES beyanı ve işlem hacmine göre Intrastat bildirimi gerekebilir. Ürünün satıldığı ülkedeki tüketici, ambalaj, çevre ve sektörel kurallar da ayrıca uygulanabilir.

En sık yapılan hatalar

• A.TR belgesini “hiç vergi ve gümrük işlemi yok” şeklinde yorumlamak;
• EORI ve KDV numarasının aynı olduğunu düşünmek;
• Gümrük temsilcisinin ticari zincirdeki tüm hataları düzelteceğini varsaymak;
• İthalatçı tarafı sözleşme ve beyannamede farklı göstermek;
• Ürün kodunu yalnızca tedarikçinin beyanına göre kullanmak;
• Ürün yola çıktıktan sonra CE, etiket veya izin şartlarını araştırmak;
• DDP fiyat verirken yabancı KDV ve ithalat yükümlülüklerini hesaba katmamak;
• İlişkili şirketler arasındaki fiyatı belgesiz bırakmak;
• İthalat KDV’sinin nakit akışı etkisini planlamamak;
• Gümrük ve taşıma belgelerini muhasebeye eksik iletmek.

Başarılı bir ilk sevkiyat, sınırda hızlı davranmaktan çok doğru yapıyı önceden kurmaya bağlıdır.

---

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; gümrük, hukuk, vergi veya yatırım danışmanlığı değildir. Ürün kodu, menşe, teslim şekli ve yasal gereklilikler her işlem için ayrıca doğrulanmalıdır. Bilgiler son olarak Haziran 2026’da kontrol edilmiştir.

Türkiye’den Bulgaristan’a veya AB’ye düzenli ticaret mi planlıyorsunuz? Leader BSC; şirket yapısı, KDV ve EORI kayıtları, muhasebe düzeni ve ilk operasyonun ilgili uzmanlarla koordinasyonu konusunda size destek olabilir. Ücretsiz ilk görüşme için bizimle iletişime geçin.