Türk Şirketleri Bulgaristan’a Nasıl Girmeli? Şirket, Şube veya Ticari Temsilcilik
Bulgaristan’a açılmayı planlayan bir Türk şirketinin ilk sorusu çoğu zaman “Kuruluş ne kadar sürer?” oluyor. Oysa daha önemli soru şudur: Bulgaristan’daki sözleşmeleri, çalışanları, gelirleri ve ticari riskleri hangi yapı taşıyacak?
Bulgaristan’da üç temel seçenek bulunur:
- Ayrı bir Bulgar şirketi kurmak;
- Türkiye’deki şirketin Bulgaristan şubesini açmak;
- Ticari temsilcilik kaydettirmek.
Bu yapılar aynı logo ve adresi kullanabilir; fakat hukuken aynı işi yapmazlar. Yanlış seçim, daha sonra sözleşmelerin değiştirilmesine, yeni banka ve vergi işlemlerine veya tüm yapının yeniden kurulmasına yol açabilir.
1. Ayrı bir Bulgar şirketi: EOOD veya OOD
Türk yatırımcıların en sık kullandığı yapı, Bulgaristan’da kurulan limited şirkettir. Tek ortak varsa EOOD, iki veya daha fazla ortak varsa OOD kullanılır. Ortak, bir gerçek kişi olabileceği gibi Türkiye’deki mevcut şirket de olabilir.
Bulgar şirketi, sahiplerinden ve Türkiye’deki ana şirketten ayrı bir tüzel kişidir. Kendi adına:
- Müşteri ve tedarikçilerle sözleşme yapabilir;
- Fatura düzenleyebilir ve gelir elde edebilir;
- Banka hesabı açabilir;
- Bulgaristan’da personel çalıştırabilir;
- Ofis, mağaza, depo veya üretim alanı kiralayabilir;
- Gerekli şartları karşılayarak KDV, EORI ve sektörel izin başvuruları yapabilir.
Şirketin borçları kural olarak kendi malvarlığıyla sınırlıdır. Ancak ana şirketin veya sahibin verdiği garantiler ile yöneticilerin hukuka aykırı işlemleri ayrıca değerlendirilir.
Bu yapı genellikle Bulgaristan’da uzun vadeli satış, personel, stok, depo, yatırım veya yerel ortaklık planlayan işletmeler için en anlaşılır seçenektir. Ayrı mali tabloları, muhasebesi ve vergi yükümlülükleri bulunur. Türkiye’deki şirketle mal, hizmet, lisans veya finansman ilişkisi kurulacaksa grup içi sözleşmelerin ve transfer fiyatlandırmasının da doğru hazırlanması gerekir.
2. Türkiye’deki şirketin Bulgaristan şubesi
Şube, Bulgaristan’da kayıtlı olsa da ayrı bir tüzel kişi değildir. Türkiye’deki şirketin Bulgaristan’daki uzantısıdır.
Şube ticari faaliyette bulunabilir. Yerel sözleşmeler yapabilir, fatura düzenleyebilir, çalışan istihdam edebilir ve Bulgaristan’da yürütülen operasyon için gerekli kayıtları alabilir. Ancak hukuki sorumluluk nihai olarak Türkiye’deki şirkete aittir. Şubenin borçları ve uyuşmazlıkları ana şirketi doğrudan etkileyebilir.
Şubenin Bulgaristan’da kayıtlı adresi ve yöneticisi olur. Kendi muhasebe kayıtlarını tutması ve yabancı şirket şubesi olarak bilanço hazırlaması gerekir. Bulgaristan’daki faaliyetinden doğan vergiye tabi kâr, Bulgaristan’daki işyeri üzerinden vergilendirilir.
Şube şu durumlarda düşünülebilir:
- Bulgaristan faaliyeti Türkiye’deki şirketin ayrılmaz bir parçası olacaksa;
- Müşterilerin doğrudan Türkiye’deki ana şirketle çalışması özellikle isteniyorsa;
- Grup, Bulgaristan operasyonunun sorumluluğunu ana şirkette taşımayı kabul ediyorsa;
- Ayrı ortaklık veya yatırımcı alma planı bulunmuyorsa.
Şube her zaman daha kolay bir seçenek değildir. Türkiye’deki şirket belgelerinin hazırlanması, apostil ve tercüme işlemleri, ana şirketteki değişikliklerin Bulgaristan kayıtlarına yansıtılması ve iki ülkedeki muhasebenin uyumlu yürütülmesi gerekir.
3. Ticari temsilcilik
Ticari temsilcilik, Bulgaristan Ticaret ve Sanayi Odasına kaydedilen, ayrı tüzel kişiliği bulunmayan ticari olmayan bir yapıdır. Kendi adına ekonomik faaliyet yürütemez.
Temsilcilik; pazar araştırması, tanıtım, iş bağlantılarının geliştirilmesi, iletişim ve ana şirkete yerel koordinasyon desteği gibi görevler için kullanılabilir. Ancak kendi adına satış yapamaz, müşteriye ticari fatura düzenleyemez ve faaliyetten gelir elde eden yerel şirket gibi çalışamaz. Aracılık ettiği işlemler ana şirket adına yapılır.
Bu nedenle temsilcilik, Bulgaristan pazarını araştırmak veya ticari ortaklarla sürekli iletişim kurmak isteyen bir şirket için uygun olabilir; fakat aktif satış, e-ticaret, depo işletme veya yerel hizmet sunma amacı varsa tek başına yeterli değildir.
Temsilcilik kaydı ayrıca şirket sahibi veya temsilcisi için otomatik oturum ya da çalışma hakkı sağlamaz. Göçmenlik koşulları ayrı mevzuata tabidir ve başvuru sahibinin durumuna göre incelenmelidir.
Üç yapının kısa karşılaştırması
| Konu | Bulgar şirketi (EOOD/OOD) | Şube | Ticari temsilcilik |
|---|---|---|---|
| Hukuki statü | Ayrı tüzel kişi | Ana şirketin parçası | Tüzel kişi değildir |
| Ticari faaliyet | Yapabilir | Yapabilir | Kendi adına yapamaz |
| Fatura düzenleme | Kendi adına | Şube/ana şirket yapısı içinde | Kendi adına ticari fatura düzenleyemez |
| Sorumluluk | Kural olarak Bulgar şirketinde | Türkiye’deki ana şirkete uzanır | İşlemler ana şirket adına yürütülür |
| Muhasebe ve vergi | Ayrı Bulgar şirketi olarak | Bulgaristan’daki işyeri/şube olarak | Ticari işletme değildir; yerel gider ve çalışan yükümlülükleri yine doğabilir |
| En uygun kullanım | Uzun vadeli ve gerçek operasyon | Ana şirketle tamamen bütünleşik faaliyet | Pazar araştırması ve iş geliştirme |
Hangi yapı sizin için daha uygun?
Bulgaristan’da düzenli satış, çalışan, depo veya yatırım planlıyorsanız, ayrı bir Bulgar şirketi çoğu zaman daha net bir yapı sunar. Müşteriler, bankalar ve tedarikçiler hangi tüzel kişiyle çalıştıklarını açıkça görür; ticari risk de operasyonel olarak ayrılabilir.
Bulgaristan faaliyeti Türkiye’deki şirketin doğrudan uzantısı olacaksa, şube değerlendirilebilir. Bunun karşılığında ana şirket Bulgaristan operasyonunun borç ve risklerinden uzak kalamaz.
Öncelikli amacınız pazarı tanımak ve bağlantı geliştirmekse, ticari temsilcilik yeterli olabilir. Gelir elde eden bir faaliyet başladığında ise şirket veya şube gibi ticari bir yapıya ihtiyaç doğabilir.
Bazı işletmeler için bu üç seçenekten hiçbiri başlangıçta gerekli olmayabilir. Sınırlı sayıdaki satışlar doğrudan ihracat, yerel distribütör veya ticari acente üzerinden yürütülebilir. Yapı, gerçek iş modeline göre seçilmelidir.
Karar vermeden önce cevaplanması gereken sorular
- Bulgaristan’daki müşteriye hangi şirket fatura düzenleyecek?
- Ürün, stok, ekipman ve sözleşmeler kimin mülkiyetinde olacak?
- Bulgaristan’da çalışan, ofis, mağaza veya depo bulunacak mı?
- Ticari ve hukuki risk Türkiye’deki ana şirketten ayrılmalı mı?
- Gelecekte ortak, yatırımcı veya finansman alınması planlanıyor mu?
- KDV, EORI, gümrük veya özel lisans gerekli mi?
- Türkiye ile Bulgaristan arasındaki grup içi fiyatlandırma nasıl belgelenecek?
- Bankaya iş modelini ve fonların kaynağını hangi belgelerle açıklayacaksınız?
Bu soruların cevapları netleşmeden yalnızca kuruluş maliyetine bakarak seçim yapmak, çoğu zaman yanlış tasarruftur.
Sık yapılan hatalar
- Ticari temsilciliğin satış yapabileceğini düşünmek;
- Şubeyi ana şirketten bağımsız bir şirket gibi değerlendirmek;
- Yalnızca en hızlı veya en düşük maliyetli kayıt türünü seçmek;
- Banka hesabı, KDV ve lisansların tescille birlikte otomatik olarak alınacağını varsaymak;
- Türkiye’deki şirket ile Bulgar şirketi arasındaki sözleşmeleri sonradan düşünmek;
- Gerçek faaliyet, yönetim ve belge düzenini kurmadan yalnızca bir adres kaydetmek;
- Şirket veya temsilcilik kaydının otomatik oturum hakkı verdiğini sanmak.
Doğru yapı yalnızca şirket tescili değildir. Sözleşmeler, vergi, muhasebe, banka, personel, gümrük ve günlük operasyon birlikte planlanmalıdır.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki, vergisel veya yatırım danışmanlığı değildir. Her yapı, şirketin faaliyeti ve iki ülkedeki yükümlülükleri dikkate alınarak ayrı değerlendirilmelidir. Bilgiler son olarak Haziran 2026’da kontrol edilmiştir.
Bulgaristan’a hangi yapıyla girmeniz gerektiğinden emin değil misiniz? Leader BSC iş modelinizi inceleyerek uygun yapının belirlenmesi, kayıt işlemleri ve operasyonun kurulması konusunda size destek olabilir. Ücretsiz ilk görüşme için bizimle iletişime geçin.